Ik ga leven (2021) Lale Gül

"Ik ga leven" is een autobiografische roman van de Nederlands-Turkse schrijfster Lale Gül, gepubliceerd in 2021. Het verhaal is sterk gebaseerd op de eigen ervaringen van de auteur en biedt een kritische blik op de beperkingen en verwachtingen die binnen haar gemeenschap en familie worden opgelegd.

In het boek neemt Lale Gül dus een alter ego aan, Büsra. Iemand die vrij wil denken over geloof en los van alle voorschriften wil bepalen hoe je je leven inricht.

Lale Gül, een Turks meisje uit Amsterdam groeit op in een buurt, een gezin met

ouders die weinig aandrang voelen tot integratie en in wiens leven het islamitisch geloof een grote rol speelt. De strenge gebruiken worden in de eerste plaats door haar moeder zeer sterk opgevolgd en dit zorgt reeds op jonge leeftijd voor een zeer moeilijke relatie. Ze noemt haar moeder  in het boek ook steevast, Karbonkel. Waarmee ze een soort heksachtige figuur bedoelt.

Lale Gül beschrijft haar opvoeding als een streng harnas waar ze met veel moeite probeert uit te ontsnappen. Ze ziet een wereld rondom zich met veel meer vrijheid en dat wil zij ook. Het boek geeft goed weer hoe ze langzaamaan bij zichzelf de moed vindt om werkelijk

voor zichzelf te gaan leven zoals zij dat wil zonder alle inperkingen die haar belemmeren echt haar volle zelf te kunnen zijn.

Het boek is een relaas van haar verzet tegen in haar ogen een verstikkende opvoeding. Ze verzet zich tegen de inperking van haar persoonlijke vrijheid. Welke inperkingen? Het verplicht dragen van de hoofddoek, geen te moderne kleding, geen foto's van zichzelf plaatsen op sociale media, geen verjaardagen of andere feesten vieren, geen films kijken waarin word gezoend, niet over aan eigen geld beschikken, niet uitgaan en ze moet haar liefde voor een vriendje geheim houden. Seksualiteit is sowieso een taboe en tegelijk constant aanwezig. Kledij is er om het lichaam te bedekken om zo geen begeerte bij het ander geslacht op te wekken. De lijst met verboden is eindeloos en ze wil breken met alle conventies maar wordt geslagen en uitgescholden. De enige die haar lijkt te verstaan is haar oma die aan de overkant van de flat van haar ouders woont en waar ze naartoe verhuist. Haar oma beschrijft ze als volgt:

Oma was in haar jeugdige jaren esthetisch voornaam, ze had veel minnaars of in haar context: veel mannen die naar hand dongen, maar het maakte niet uit, haar vader had bij haar geboorte reeds toegezegd dat ze ging huwen met haar neef. Dat noemden ze in die contreien een wiegeneed. De verwekkers bepaalden dan dat twee baby's -meestal familie, dat was ver­trouwd - zouden trouwen als ze daar rijp voor waren. Fysiek dan. Ja, Oma had lang genoeg in de kreupelstraat gewoond, en wie een varken is moet in bet schot. De lange weg had een moede vrouw gemaakt. En consequente apathie is radicaler dan zelfmoord. Door ons bet vermogen tot onverschilligheid te geven, heeft het leven ons zijn genade geschonken. Ze hield gepaste afstand van elk sluimerend vonkje enthousiasme. Onverschilligheid is zelf­bescherming ten koste van de ander. (p.18)

Haar ouders, de ze in het boek omschrijft als haar “verwekkers” willen niet dat ze zich ontwikkelt en hekelen haar kritische ingesteldheid zeker tegenover de godsdienst. Ook op de Koranschool stelt ze kritische vragen, wat ten allen prijzen ontmoedigd wordt. Elke mogelijkheid tot zelfontplooiing in alle vrijheid wordt haar ontzegd en ze voelt zich vaak zeer eenzaam.

De Koranschool is een instantie die er puur op ingericht is om waarheidsvinding te frustreren, zonder aandacht voor de weten­schap en de rede. (p.25)

Kinderen zijn dan ook een hol vat; je kunt erin uploaden wat je wilt. Een intolerant mens begint immers nooit als dusdanig. We zijn er als mensheid gewoon dol op om onze pijlen te richten op hen die het minst op ons lijken of die we niet of nauwelijks begrijpen. Beschaving is wat die neiging moet be­teugelen. Beschaving is je beter gedragen dan je bent. (p.26)

Tegenspraak is volgens haar een fundamenteel onderdeel van een gezonde gemeenschap. Ze komt in opstand tegen de ongelofelijke hypocrisie van het geloof en de discriminatie van de vrouw. Alles draait in de islam volgens haar om de buitenkant. Alles wat persoonlijk, openhartig is dat is taboe. Religies zoals de islam zijn gevaarlijk en schakelen je individualiteit uit. Tegelijk krijgen de jongens alle vrijheid met als grootste uitwas wat zij benoemt als de gangsterislam.

mensen die de leer combineren met het bewiero­ken van straatcultuur en criminaliteit en daarmee een soort gang­sterislam aanhangen, ook echt de allerergsten. Dat ons geloof, waar de mees­ten van hen de mond van vol hebben, niet verenigbaar is met zo'n profane, materiele en oppervlakkige hiphopcultuur, lijken ze op de een of andere manier niet in te zien. (p.24)

Naarmate Lale zich steeds kritischer opstelt, stelt ze zich ook zeer grote vragen over de houding van links Nederland ten opzichte van de islam. In haar optiek heeft links Nederland een te tolerante houding aangenomen ten opzichte van conservatieve en repressieve aspecten van de islam, met name binnen bepaalde gemeenschappen. Zij ziet dit als problematisch omdat het, volgens haar, de rechten en vrijheden van individuen, vooral van vrouwen en meisjes binnen deze gemeenschappen, beperkt en in sommige gevallen zelfs schendt.

Het huwelijk tussen links Nederland en lichtgetint-orthodox Nederland is er een dat barst van de ongerijmdheden en dat niet te doorgronden valt. Een gemeenschap ... met gesluierde vrouwen, vrouwen die achter mannen bidden in de moskee, tegen abortus, tegen homo's en transgenders, tegen genderneutraliteit, tegen vrijheid van meningsuiting in de vorm van satire, tegen godslastering, voor besnijdenis, voor nationalisme en een eigen-volk-en-geloof-eerst-mentaliteit, met duidelijke rollen voor de geslachten, waarbij de vrouwen de piepers schillen en de mannen brood op de plank brengen, moderniteit-sceptisch en antifeministisch, wat had die gemeenschap in godesnaam te zoe­ken bij bet inclusieve links met de geheven regenboogvlaggen? Wie stemt er nu Erdogan in het ene land en PvdA in bet andere? (p.196)

Ze heeft genoeg van die opgelegde moraal met haar strenge regels en ze wil zelf de verantwoordelijkheid om de manier te kiezen waarop je leeft zonder de alles verstikkende moraal. Het boek sluit af met een gesprek tussen haar en god en hij geeft haar zijn zegen.

Je eigen morele regels stellen, daarnaar leven en als een gerespecteerd burger sterven, dat is deugdelijk, dat i s levenskunst,' Zei Hij.

'Maar de voorschriften dan?' vroeg ik verbaasd

'De kracht van de ware moraal zit in de ruimte die zij biedt aan eigen verantwoordelijkheid mijn kind' antwoorde Hij.

'Ik ga leven' zei ik.